Dọn dẹp

Dọn nhà nên bắt đầu từ khu vực có nguy cơ cao

Không phải khu vực nào trong nhà cũng có cùng mức rủi ro vệ sinh. Theo các tổng quan về vệ sinh hộ gia đình được đăng trên NCBI và International Scientific Forum on Home Hygiene, những bề mặt liên quan đến chế biến thực phẩm, vệ sinh cá nhân và tiếp xúc tay thường xuyên có khả năng góp phần vào lây truyền vi sinh vật trong gia đình. Vì vậy, thay vì dọn theo cảm hứng, nên ưu tiên các “điểm nóng” sau:

• Bếp: mặt bếp, thớt, bồn rửa, vòi nước, tay nắm tủ lạnh, khăn lau bếp.
• Nhà tắm: bồn cầu, lavabo, vòi nước, tay nắm cửa, sàn khu vực ẩm.
• Bàn ăn: nơi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, chén đĩa và tay.
• Tay nắm cửa, công tắc điện, điều khiển TV: các bề mặt nhiều người chạm nhưng thường bị bỏ quên.

Cách làm thực tế là dọn từ khu vực sạch hơn sang khu vực bẩn hơn, từ trên xuống dưới, và thay hoặc giặt khăn lau sau khi xử lý khu vực có nguy cơ cao. Điều này giúp hạn chế việc mang chất bẩn và vi sinh vật từ nhà tắm sang bếp hoặc từ sàn lên bàn ăn.

Giặt giũ: phân loại đúng giúp sạch hơn và bền đồ hơn

Giặt giũ không chỉ là làm quần áo thơm và hết vết bẩn; đây còn là bước loại bỏ mồ hôi, dầu cơ thể, bụi, dịch sinh học và vi sinh vật bám trên vải. Theo các báo cáo về laundry hygiene của International Scientific Forum on Home Hygiene và nghiên cứu đăng trên Applied and Environmental Microbiology, hiệu quả giặt phụ thuộc vào nhiều yếu tố: nhiệt độ nước, chu trình giặt, detergent, lượng đồ trong máy, chất liệu vải và mức độ bẩn.

Trước khi giặt, nên phân loại theo 3 nhóm chính:

• Theo màu: đồ trắng, đồ sáng màu, đồ tối màu để tránh lem màu.
• Theo chất liệu: cotton, linen, đồ thể thao, đồ len, lụa hoặc vải mỏng cần chế độ riêng.
• Theo mức độ bẩn: đồ mặc hằng ngày, đồ dính mồ hôi nhiều, khăn lau, đồ dính dịch cơ thể hoặc đồ của người bệnh.

Không nên nhồi quá nhiều đồ vào máy giặt vì nước và detergent cần đủ không gian để lưu thông qua sợi vải. Nếu máy quá đầy, hiệu quả loại bỏ bẩn và mùi có thể giảm dù đã chọn nhiệt độ cao.

Khi nào giặt 30–40°C và khi nào cần 60°C?

Giặt 30–40°C là lựa chọn phù hợp cho đa số quần áo thường ngày như áo thun, quần jeans, đồ công sở ít bẩn hoặc đồ mặc trong thời gian ngắn. Mức nhiệt này giúp tiết kiệm năng lượng, giảm nguy cơ co rút vải và phai màu. Theo International Scientific Forum on Home Hygiene, giặt ở 40°C với detergent phù hợp và đúng liều lượng có thể đạt hiệu quả tốt trong việc loại bỏ vết bẩn thông thường và giảm vi sinh vật trong nhiều tình huống sinh hoạt hằng ngày.

Tuy nhiên, giặt 60°C nên được ưu tiên khi rủi ro vệ sinh cao hơn, chẳng hạn:

• Khăn tắm, khăn mặt, khăn lau bếp.
• Ga giường, vỏ gối, chăn mỏng nếu nhãn vải cho phép.
• Đồ của người đang bệnh, đặc biệt khi có triệu chứng tiêu hóa, hô hấp hoặc nhiễm trùng da.
• Đồ dính máu, chất nôn, phân, nước tiểu hoặc dịch cơ thể.
• Đồ trẻ nhỏ hoặc đồ chăm sóc người có hệ miễn dịch yếu, nếu chất liệu chịu được nhiệt.

Trong các hướng dẫn liên quan đến kiểm soát lây nhiễm, bao gồm giai đoạn bùng phát COVID-19 được tổng hợp trên NCBI, giặt ở 60°C thường được khuyến nghị cho đồ có nguy cơ nhiễm bẩn cao. Dù vậy, luôn kiểm tra nhãn chăm sóc vải trước khi chọn nhiệt độ để tránh làm hỏng quần áo.

Tránh nhiễm chéo giữa đồ sạch và đồ bẩn

Một lỗi phổ biến là đặt giỏ đồ sạch cạnh giỏ đồ bẩn, gấp quần áo sạch trên bề mặt vừa để đồ bẩn, hoặc dùng cùng một khăn lau cho nhiều khu vực. Theo các tài liệu về hygiene in home laundering, việc xử lý đồ sạch và đồ bẩn trong cùng một khu vực có thể gây tái nhiễm bẩn sau giặt.

Để giảm nguy cơ nhiễm chéo, nên áp dụng các nguyên tắc sau:

• Dùng giỏ riêng cho đồ bẩn và đồ sạch.
• Không đặt quần áo sạch lên sàn, nắp máy giặt bẩn hoặc bề mặt chưa lau.
• Rửa tay sau khi xử lý đồ bẩn, đặc biệt là đồ bệnh nhân hoặc đồ dính dịch cơ thể.
• Giặt riêng khăn lau bếp, khăn vệ sinh và đồ có nguy cơ cao.
• Làm khô đồ hoàn toàn trước khi cất để hạn chế mùi ẩm mốc.

Dùng chất tẩy rửa an toàn: đọc nhãn, không pha bừa, luôn thông gió

Chất tẩy rửa giúp làm sạch hiệu quả hơn, nhưng dùng sai cách có thể gây kích ứng da, mắt, đường hô hấp hoặc tạo khí độc khi pha trộn. Theo các nghiên cứu về household cleaning products được tổng hợp trên Science.gov, NCBI và ScienceDirect, việc tiếp xúc thường xuyên với một số sản phẩm tẩy rửa có liên quan đến nguy cơ kích ứng hô hấp và dị ứng ở một số nhóm người. Vì vậy, an toàn khi sử dụng quan trọng không kém hiệu quả làm sạch.

• Luôn đọc nhãn: kiểm tra cách pha loãng, thời gian tiếp xúc, bề mặt phù hợp và cảnh báo an toàn.
• Không pha trộn hóa chất tùy tiện: đặc biệt không trộn bleach với ammonia, giấm, chất tẩy toilet hoặc các sản phẩm không rõ thành phần.
• Mở cửa thông gió: bật quạt, mở cửa sổ khi lau dọn nhà tắm, bếp hoặc dùng sản phẩm có mùi mạnh.
• Dùng găng tay khi cần: nhất là khi tiếp xúc lâu với chất tẩy dầu mỡ, bleach hoặc dung dịch khử khuẩn.
• Bảo quản xa trẻ em và thú cưng: giữ sản phẩm trong bao bì gốc để tránh nhầm lẫn.

Kết luận nhanh

Dọn nhà hiệu quả không nhất thiết phải dùng nhiều hóa chất hay giặt mọi thứ ở nhiệt độ cao. Cách tiếp cận tốt hơn là ưu tiên đúng khu vực nguy cơ cao, phân loại đồ giặt hợp lý, chọn nhiệt độ theo mức độ bẩn và rủi ro vệ sinh, tránh nhiễm chéo sau giặt, đồng thời dùng chất tẩy rửa đúng hướng dẫn. Đây là cách cân bằng giữa vệ sinh, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ chất liệu vải và an toàn sức khỏe trong sinh hoạt hằng ngày.